2 năm hoàn vốn điện mặt trời: Kinh nghiệm đầu tư thực tế để tối ưu tiền điện EVN

Nhiều anh em nhắn mình là các công thức kiểu IRR, NPV hơi nặng đầu.
Mình đồng ý luôn. Với hộ gia đình, mình đang dùng cách tính đơn giản hơn rất nhiều nhưng vẫn đủ để ra quyết định.

Mấu chốt chỉ có 2 con số:

1. Tiền điện đáng ra phải trả (nếu chưa có điện mặt trời)
2. Tiền điện thực trả sau khi có hệ thống

Từ đó suy ra ngay là có lãi hay không, và quan trọng hơn là biết đơn giá điện thực tế mình đang phải trả mỗi kWh.

1) Cách tính mình đang dùng hằng tháng

Bước 1: Chốt tổng kWh tiêu thụ của tháng

Lấy số điện sử dụng thực tế trong tháng (từ app điện lực hoặc đồng hồ tổng).

Bước 2: Tính “hóa đơn đáng ra phải trả”

Dùng đúng mức tiêu thụ đó và áp theo biểu giá EVN tại thời điểm tính.

Bước 3: Lấy “hóa đơn thực trả”

Đây là hóa đơn sau khi đã có điện mặt trời bù tải.

Bước 4: Tính 3 chỉ số đủ dùng

• Tiền tiết kiệm tháng = Hóa đơn đáng ra phải trả - Hóa đơn thực trả
• Đơn giá điện trước đầu tư = Hóa đơn đáng ra phải trả / Tổng kWh tiêu thụ
• Đơn giá điện thực tế sau đầu tư = Hóa đơn thực trả / Tổng kWh tiêu thụ

Vậy là xong. Không cần mô hình tài chính phức tạp vẫn thấy rất rõ hiệu quả.

2) Ví dụ thực tế của mình

Từ dữ liệu vận hành thực tế:

• Tiền điện đáng ra phải trả (nếu chưa có solar): khoảng 3.4 triệu/tháng
• Tiền điện thực trả sau khi vận hành tối ưu: khoảng 1.55 triệu/tháng

=> Tiết kiệm: khoảng 1.85 triệu/tháng

Nếu quy về đơn giá điện bình quân trên cùng một mức tiêu thụ:

• Trước đầu tư: đơn giá cao hơn rõ rệt
• Sau đầu tư: đơn giá thực tế giảm mạnh

Chính khoản chênh này là thứ giúp mình thu hồi vốn trong khoảng 24 tháng.

3) Vì sao có lãi theo cách tính đơn giản này?

a) Đầu tư sớm

Mỗi tháng trì hoãn là mất một tháng tiết kiệm tiền điện.
Nếu đã xác định dùng điện lâu dài ở nhà hiện tại thì làm sớm thường lợi hơn.

b) Bám tải

Điện mặt trời dùng ngay tại chỗ là phần có giá trị cao nhất.
Càng bám sát tải ban ngày, hiệu quả càng tốt.

c) Công suất nhỏ là đủ

Mình thiên về làm vừa đủ, không chạy theo hệ quá lớn.
Làm nhỏ trước để thu hồi vốn nhanh, có dữ liệu vận hành thật rồi hẵng mở rộng.

4) Nguyên tắc chọn công suất cho hộ gia đình (thực dụng)

• Ưu tiên bù phần tải ban ngày quan trọng trước
• Không cố “phủ 100% mọi lúc” ngay từ đầu
• Chọn hệ dễ vận hành, dễ bảo trì
• Theo dõi 2-3 tháng đầu rồi mới quyết định nâng công suất

Nói ngắn gọn: đi từ nhỏ đến vừa, đừng over-size ngay ngày đầu.

5) Checklist nhanh trước khi xuống tiền

1. Gom hóa đơn điện 12 tháng gần nhất
2. Xác định tải ban ngày thật sự
3. Lắp hệ bám tải công suất vừa đủ
4. Theo dõi 3 chỉ số mỗi tháng:
5. Hóa đơn đáng ra phải trả
6. Hóa đơn thực trả
7. Đơn giá điện thực tế sau đầu tư

Chỉ cần làm đều 4 bước này là đã quản được hiệu quả tài chính rất tốt.

Kết luận

Nếu hỏi mình một câu ngắn gọn: có nên đầu tư điện mặt trời không?
Mình vẫn giữ quan điểm rõ ràng:

• Nên đầu tư sớm
• Nên làm hệ bám tải
• Nên bắt đầu công suất nhỏ vừa đủ

Với hộ gia đình, không cần tính quá phức tạp. Chỉ cần theo dõi đúng “2 hóa đơn” mỗi tháng là đã biết hệ thống có đang giúp mình trả tiền điện rẻ hơn hay không.

Nếu anh em cần, mình sẽ chia sẻ một mẫu bảng theo dõi cực gọn (3 cột số liệu) để tự kiểm tra hiệu quả hàng tháng trong 1 phút.